Λείβηθρα

Τα Λίβηθρα ή Λείβηθρα ήταν η πόλη εκείνη κοντά στον Όλυμπο όπου, σύμφωνα με τη μυθολογία, είχε ταφεί ο Ορφέας από τις Μούσες. Ήταν το αγαπημένο μέρος των Μουσών για αυτό και το όνομα των νυμφών στα Αρχαία Ελληνικά ήταν Λιβηθρίδες.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι Μούσες συνέλεξαν τα κομμάτια από το σώμα του Ορφέα και τα έθαψαν στα Λίβηθρα, κάτω από τον Όλυμπο, όπου πουλιά τραγουδούσαν πάνω στον τάφο του. Η παράδοση αυτή αναφέρεται από τους Παυσανία, Στράβωνα, Απολλώνιο τον Ρόδιο κ.ά.

Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας αναφέρει ότι πιστευόταν πως τα Λίβηθρα καταστράφηκαν από τον πλημμυρισμένο χείμαρρο Συς. Ένας χρησμός προφήτευε πως η πόλη θα καταστρεφόταν από έναν αγριόχοιρο, όταν ο ήλιος θα έβλεπε τα οστά του Ορφέα τα οποία ήταν τοποθετημένα σε υδρία η οποία βρισκόταν πάνω σε στήλη. Οι πολίτες των Λιβήθρων δεν έδωσαν σημασία στον χρησμό, πιστεύοντας πως δεν μπορούσαν να κινδυνεύουν από ένα τέτοιο ζώο και παραμέλησαν τον τάφο του. Όταν βοσκοί έριξαν κατά λάθος τη στήλη και άνοιξε η υδρία, ο θεός Διόνυσος έστειλε στην περιοχή μια δυνατή καταιγίδα. Τότε ο ποταμός Συς (το όνομα, στα αρχαία ελληνικά, σημαίνει αγριόχοιρος) πλημμύρισε και κατάστρεψε την πόλη, πνίγοντας τους κατοίκους της και τα ζώα τους. Οι κάτοικοι τότε βρισκόμενοι σε απόγνωση, κινήθηκαν προς νότον, και, πηγαίνοντας-πηγαίνοντας, έφθασαν έως την Ελευσίνα, την οποία και ίδρυσαν. “Ελευσίς”, από τους ελαύνοντες, δηλαδή τους ερχομένους. Υπήρξε ιερό πόλισμα των Μουσών. Για το λόγο αυτό, οι τελευταίες ονομάζονται συχνά και Λειβηθρίδες ή Λειβηθριάδες.

Στα Λίβηθρα υπήρχαν πηγές και μνημεία αφιερωμένα στον Ορφέα και τη λατρεία των Νυμφών.

Αρχαιολογικός χώρος και ακρόπολη

Η θέση της αρχαίας πόλης έχει εντοπιστεί σε αρχαιολογικό χώρο κοντά στον Όλυμπο, στη θέση Βάλτος του χωριού Λεπτοκαρυά. Στην περιοχή των Λιβήθρων έχει βρεθεί και νεκροταφείο της Εποχής του Χαλκού. Επίσης στην ίδια περιοχή, αλλά πάνω στον Όλυμπο, βρέθηκε αρχαίος ορεινός λιθόστρωτος δρόμος.

Στα Λείβηθρα ανακαλύφθηκαν τείχη, τα οποία κτίστηκαν από τον βασιλιά Αρχέλαο της Μακεδονίας, στα τέλη του 5ου π. Χ. αιώνα. Ως τοπωνύμιο εκτείνεται από τον συνοικισμό Άγιος Νικόλαος (Παλιάμπελα-Πλατάνια) μέχρι τον ποταμό Ζηλιάνα, ενώ ο αρχαιολογικός χώρος των Λειβήθρων καταλαμβάνει έκταση 15 στρεμμάτων, όπου τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται ανασκαφές. Θα μπορούσε να ειπωθεί, γενικά, ως προς την τοποθέτηση του αρχαιολογικού χώρου των Λειβήθρων, ότι η μεν πόλη "Λείβηθρα" εκτείνεται στα σημερινά "Αλώνια" της Σκοτίνας, η δε ακρόπολη "Λείβηθρα" στο τμήμα της παλαιάς Λεπτοκαρυάς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το νεκροταφείο των Λειβήθρων, η ακρόπολη του οχυρωματικού περιβάλλοντος. Τμήματα τειχών από αργολιθοδομή, δάπεδα εσωτερικών χώρων, εξωτερικά λιθόστρωτα,νομίσματα και ειδώλια είναι τα βασικά ευρήματα των ανασκαφών που βρίσκονται σε πρώτο στάδιο. Τέλος, αναφορές για τα Λείβηθρα κάνουν ο Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος για να ορίσει ακριβώς το μέρος που κατέβηκε η στρατιά του Ρωμαίου υπάτου Φιλίππου που βάδιζε κατά του Βασιλέα των Μακεδόνων Περσέα. Επίσης ο Στράβων αναφέρει ότι τα Λείβηθρα βρισκόταν κοντά στην κώμη Πίμπλεια της πόλης του Δίου και τέλος ο Παυσανίας μας διηγείται πως η πόλη αυτή κατεστράφη "υπό του Ζυός, χειμάρρου του Ολύμπου".

Στο βιωματικό πάρκο των Λειβήθρων τοποθετήθηκε το 2017 ο πρώτος απτικός χάρτης αρχαιολογικού χώρου, για τη διευκόλυνση των τυφλών.

ΛΕΙΒΗΘΡΑ
Αρχαία πόλη με ακρόπολη, πατρίδα του μυθικού Ορφέα, κτισμένη ανάμεσα στην Παλιά Λεπτοκαρυά και την Σκοτίνα, στην είσοδο της μεγάλης πτυχής που χωρίζει τον Κάτω από τον ’νω Όλυμπο. Στην περιοχή ρέουν αλλεπάλληλοι χείμαρροι που συμβάλλουν στην κοινή κοίτη του χειμάρρου της Ζηλιάνας.

α. Περιτειχισμένη αρχαία Ακρόπολη, (έκτασης 15 στρεμμάτων περίπου) που φαίνεται ότι εγκαταλείφθηκε στα ελληνιστικά χρόνια. Μέρος της έχει καταρρεύσει στην κοίτη του χειμάρρου Γρίβα, ενώ στις υπόλοιπες πλευρές σώζεται ο αρχαίος περίβολος, κτισμένος με γωνιασμένους λίθους.
β. Αρχαίο οικισμό που εκτείνεται στα υψώματα βορειοδυτικά της Ακρόπολης. Χρονολογείται από τα προϊστορικά ίσως χρόνια μέχρι και τα βυζαντινά.
γ. Αρχαία Νεκροταφεία, που χρονολογούνται από τα προϊστορικά χρόνια έως και τα ελληνιστικά (Μυκηναϊκό, Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου και των ιστορικών χρόνων).